Sigvaldi Einarsson skrifar: Nautið í flaginu: Trump missti þingið og réð Stephen Miller
Fyrir tæpum tveimur vikum skrifaði ég hér á Eyjunni grein undir fyrirsögninni „Nautið í flaginu: tekst að koma hring í nefið á Trump?“ Þar velti ég fyrir mér hvort bandarískir kjósendur gætu veitt Donald Trump raunverulegt aðhald með því að færa Demókrötum meirihluta á Bandaríkjaþingi.
Nú hafa kjósendur svarað.
Associated Press lýsti því yfir aðfaranótt 4. nóvember að Demókratar hefðu náð meirihluta í báðum deildum þingsins. Talningu er ekki lokið alls staðar, en pólitíska niðurstaðan er skýr.
Viðbrögð Trumps létu ekki á sér standa. Föstudaginn 6. nóvember tilkynnti hann að Stephen Miller tæki við starfi starfsmannastjóra Hvíta hússins af Susie Wiles 9. nóvember.
Þetta eru ekki venjuleg starfsmannaskipti. Þegar Trump missir svigrúm á þinginu velur hann mann sem hefur sérhæft sig í að nýta vald forsetaembættisins til hins ýtrasta.
Frá Susie Wiles til Stephen Miller
Susie Wiles var fyrsta konan til að gegna starfi starfsmannastjóra Hvíta hússins. Hún stýrði kosningabaráttu Trumps árið 2024 og er talin hafa komið meiri reglu á starfið í kringum hann.
Hún sagði af sér að kvöldi 5. nóvember og færist yfir í pólitískt starf fyrir forsetann. Trump hrósaði störfum hennar en gaf litla skýringu. Hann sagðist einfaldlega hafa viljað breyta til. Heimildarmenn ABC fréttastofunnar segja hins vegar að hann hafi í einrúmi kennt henni um ósigurinn.
Miller er af öðrum toga. Wiles var skipuleggjandinn. Miller er hugmyndasmiðurinn.
Hann gekk til liðs við Trump sem ræðuskrifari árið 2016, mótaði innflytjendastefnu fyrra kjörtímabilsins og hefur á því síðara verið aðstoðarstarfsmannastjóri og ráðgjafi í heimavarnarmálum. Árið 2025 setti hann fram markmið um 3.000 handtökur innflytjenda á dag.
Og nú tekur hann við daglegri stjórn Hvíta hússins.
Hvað sögðu kjósendur?
Hér blasir við athyglisverð mótsögn.
Samkvæmt kjósendakönnun AP, sem náði til yfir hundrað þúsund kjósenda, töldu um sex af hverjum tíu að aðgerðir stjórnvalda í innflytjendamálum hefðu gengið of langt. Ekki má lesa of mikið í eina könnun, og sama könnun sýndi að Repúblikanar nutu enn örlítið meira trausts í málaflokknum. En hún sýnir að stefnan sem Miller hefur átt stærstan þátt í að móta er umdeild meðal almennings.
Engu að síður felur Trump honum aukna ábyrgð. Ef til vill telur forsetinn mikilvægara að halda fast í eigin stefnu en að leita málamiðlana.
Hringurinn í nefið heitir stjórnarskrá
Í fyrri grein minni benti ég á að bandaríska stjórnarskráin væri ekki skrifuð í þeirri trú að alltaf sæti góður maður í Hvíta húsinu. Hún byggir á því að ekkert vald eigi að geta farið sínu fram án aðhalds.
Þegar nýtt þing kemur saman í janúar geta Demókratar stýrt þingnefndum, kallað eftir gögnum, rannsakað ákvarðanir framkvæmdarvaldsins og haft áhrif á fjárveitingar. Þeir hafa þegar boðað rannsóknir á framgöngu innflytjendaeftirlitsins. Öldungadeildin ræður auk þess hvort embættistilnefningar forsetans, þar á meðal dómaraefni hans, ná fram að ganga.
En Trump verður áfram forseti. Hann fer með framkvæmdarvaldið, getur gefið út forsetatilskipanir innan marka laga og getur beitt neitunarvaldi gegn lögum þingsins.
Spurningin er því ekki hvort Demókratar geti stöðvað allt sem Trump vill gera. Þeir geta það ekki.
Spurningin er hvort stjórnskipulegt aðhald virki þegar forsetinn og þingið eru ósammála um grundvallaratriði. Mun Hvíta húsið afhenda gögn sem þingnefndir eiga lögmætan rétt á? Munu dómstólar fá að skera úr ágreiningi? Verða úrskurðir þeirra virtir?
Er hreyfingin að breytast?
Fréttaskýring Reuters frá 8. nóvember varpar öðru ljósi á stöðuna. Eftir ósigurinn hafa ýmsir stuðningsmenn Trumps gagnrýnt bæði forystu flokksins og forsetann sjálfan. Sumir vilja hverfa aftur til upprunalegra áherslna. Aðrir vilja hreyfingu sem hvílir minna á einum manni.
Steve Bannon, fyrrverandi ráðgjafi Trumps, segir að endurbyggja þurfi hreyfinguna og vill halda enn fastar í þjóðernissinnaða stefnu hennar. Hann fagnaði ráðningu Millers og sagði hana styðja mál sitt.
MAGA er sem sagt ekki ein samstæð skoðun. Ráðning Millers getur bæði þétt kjarnann í kringum Trump og aukið spennuna gagnvart þeim sem vilja aðrar áherslur.
Valdasamþjöppun er ekki það sama og lögbrot
Ég hef áður skrifað hér um þjófræði og varað við samþjöppun valds. Þetta eru ólík fyrirbæri. Ráðning Millers sýnir ekki að neinn hafi misnotað opinbert fé. Hún vekur hins vegar spurningar um hvernig framkvæmdarvaldinu verði beitt þegar aðhald þingsins eykst.
Ásakanir eru ekki sannanir og pólitískur ágreiningur er ekki sjálfkrafa stjórnarskrárbrot. En það væri jafn varhugavert að telja allar ákvarðanir forsetans lögmætar einfaldlega vegna þess að hann tók þær.
Og hvað kemur þetta okkur við?
Mikið. Bandaríkin eru lykilríki í Atlantshafsbandalaginu og einn mikilvægasti viðskiptaaðili Evrópu.
Evrópa og Ísland eiga ekki að taka afstöðu með einum flokki gegn öðrum. Við þurfum að geta unnið með löglega kjörnum stjórnvöldum Bandaríkjanna, hver sem þau eru. En Evrópa þarf líka að efla eigið sjálfstæði í öryggis, orku og tæknimálum.
Nú reynir á hringinn
Kjósendur hafa breytt valdahlutföllunum á Bandaríkjaþingi. Trump hefur svarað með því að fela Stephen Miller eitt áhrifamesta starf Hvíta hússins.
Það væri ótímabært að lýsa því yfir að bandarískt lýðræði hefði staðist prófið. Það væri jafn ótímabært að segja að það hefði fallið.
Trump missti meirihlutann á þingi. Hann missti ekki forsetaembættið.
Nú reynir á hvort hringurinn í nefið, sem ég skrifaði um fyrir kosningarnar, sé raunverulegt stjórnskipulegt aðhald eða aðeins fallegt myndmál. Það ræðst ekki af orðum forsetans eða andstæðinga hans, heldur af verkum beggja.
Og þar eiga sömu reglur að gilda fyrir alla.
Höfundur er áhugamaður um alþjóðamálefni.
内容来自 DV.is,版权归原作者所有。
阅读原文 ↗