Lees hier terug hoe de coronaverhoren van Schouten en Van der Staaij verliepen
Goedendag en welkom in dit liveblog. Hier hou ik, Sanne Oving, je op de hoogte van de openbare verhoren van de parlementaire enquête naar het coronabeleid.
Liveblog
31 aug 2026 om 17.00 u
Het verhoor van Van der Staaij is afgelopen. Bedankt voor jullie aandacht en tot woensdag!
31 aug 2026 om 17.00 u
Van der Staaij over 'arm tot arm' uitspraak: 'Wel heel veel prikpromotie'
De commissie duikt flink de diepte in en Van der Staaij is enthousiast aan het vertellen. Aan het einde van zijn verhoor vraagt commissielid André Poortman nog naar een interview op BNR waarin Van der Staaij zich kritisch uitliet over de vaccinatiestrategie van het kabinet. Hij zei het toen "bedenkelijk en gevaarlijk" te vinden om "ongevaccineerden tot zondebok te maken".
"Uitdrukkingen als 'dit bed had niet bezet hoeven te worden', daarmee kom je wel erg onder de huid van mensen die weloverwogen de keuze hebben gemaakt om niet tot vaccinatie over te gaan", zegt Van der Staaij. In uitspraken als "van arm tot arm en deur tot deur" zat volgens de SGP'er "wel heel veel prikpromotie".
Van der Staaij verwijst daarbij naar de uitspraak van De Jonge, die aangaf door te gaan met de vaccinatiecampagne, "wijk voor wijk, deur voor deur, arm voor arm".
De SGP'er onderschrijft wel het belang van vaccinaties. Maar door dit soort uitspraken hielp het kabinet "niet mee" aan de polarisatie in de samenleving, vindt hij.
31 aug 2026 om 15.36 u
SGP'er Van der Staaij over kerken in coronatijd: 'Balanceeract'
Het was op een gegeven moment een hot topic: kerken die in coronatijd fysieke diensten hielden. De ophef ontstond nadat er in oktober 2020 zo'n zeshonderd mensen bijeen waren gekomen in een kerk in Staphorst.
Het is gezien de achtergrond van SGP'er Van der Staaij niet gek dat de commissie hem hier vragen over stelt. Hij pleitte in coronatijd ook voor de godsdienstvrijheid en hekelde bijvoorbeeld de afspraak om nog maar dertig mensen per dienst toe te laten (waar de kerken zich overigens niet aan hoefden te houden. In dit artikel leggen we uit waarom kerken waren uitgezonderd van de coronamaatregelen).
Die grondrechten moesten worden bewaakt vanuit de "constitutionele orde" die in Nederland is afgesproken, vindt Van der Staaij. "Aan de andere kant was het wel: opletten jongens, een beetje meebewegen. Anders kan je ook veel onvrede over je afroepen. Dat was de balanceeract die in die tijd verwacht werd."
31 aug 2026 om 14.56 u

Van der Staaij: lastig om maatschappelijke gevolgen in goede maatregel te gieten
Van der Staaij zag dat de Kamer al vrij snel een beeld had van bijvoorbeeld bepaalde maatschappelijke gevolgen van het coronabeleid. Maar hij merkte ook dat het soms lastig was om die analyse in een goede maatregel te gieten.
Bovendien werden die maatregelen dan niet altijd goed doorgezet. Van der Staaij herinnert zich een motie van de ChristenUnie waarin wordt gevraagd om een speciaal team dat zich richt op de maatschappelijke impact. Die motie kreeg een meerderheid, maar er "gebeurde te weinig mee".
31 aug 2026 om 14.37 u
Van der Staaij vond alleen debatteren over corona 'logisch'
Van der Staaij vond het "persoonlijk wel een logische gang van zaken" dat de Kamer besloot vrijwel alleen nog over corona te debatteren. "Het hele land was in rep en roer door alle ingrijpende coronamaatregelen".
Er was wel discussie over de vorm, bleek ook uit eerdere coronaverhoren. Er waren bijvoorbeeld politici die liever alleen nog online wilden debatteren. DIe discussie verliep wat "korzelig", herinnert Van der Staaij zich.
Maar uiteindelijk was het wel de Tweede Kamer zelf die genoegen nam met deze werkwijze, zegt Van der Staaij. Er werden wel eens moties ingediend om het anders aan te pakken, maar die kregen geen meerderheid.
31 aug 2026 om 14.18 u
Van der Staaij over begintijd: 'Democratische controle tussen wal en schip'
Van der Staaij is inmiddels voor de commissie verschenen. De oud-SGP'er zit momenteel in de Raad van State, maar stond tijdens zijn 25-jarige Kamerlidmaatschap ook bekend als het "staatsrechtelijk geweten van de Kamer".
Het is dan ook niet verrassend dat de commissie Van der Staaij al vrij snel vraagt hoe de corona-aanpak zich verhield tot het staatsrecht. In het begin van de pandemie werd gewerkt met zogenoemde noodverordeningen, totdat in oktober 2020 werd overgestapt op een tijdelijke coronawet.
"De democratische controle viel toen eigenlijk tussen wal en schip", zegt Van der Staaij over die noodverordeningen. Er moest een wettelijke grondslag komen voor de coronamaatregelen, omdat daarmee de grondrechten van de bevolking werden ingeperkt. Er had volgens hem bijvoorbeeld gekeken kunnen worden naar het staatsnoodrecht.
31 aug 2026 om 12.49 u

Schouten ziet als burgemeester nog steeds de gevolgen van coronabeleid
Schouten is nu burgemeester van Rotterdam en ziet in die functie nog de gevolgen van het coronabeleid. Ze wijst op een lager vertrouwen in de overheid, ondernemers die nog steeds te maken hebben met de economische gevolgen en een lastiger vaccinatiebeleid. "Mensen zijn terughoudender geworden."
Ze wil de commissie meegeven dat bij een volgende crisis meer moet worden nagedacht over hoe verschillende groepen mensen op een verschillende manier bereikt kunnen worden.
Daarmee is het verhoor van Schouten ten einde gekomen. Over dik een uur gaat de commissie verder met het volgende verhoor en maakt SGP'er Kees van der Staaij zijn opwachting.
31 aug 2026 om 12.45 u
Schouten: Meer erkenning en herkenning voor postcovid
Het is tijdens de openbare verhoren niet veel gegaan over mensen met postcovid, die langdurige klachten hebben overgehouden aan hun coronabesmetting. Maar het onderwerp komt vandaag wel weer aan bod.
De commissie vraagt namelijk aan Schouten of postcovid wel voldoende serieus is genomen. "Terugkijkend kan je zeggen dat we daar scherper op hadden moeten zijn", zegt Schouten. Ze kan zich niet herinneren dat postcovid in discussies een prominent thema is geweest.
"Er moet meer erkenning en herkenning komen voor deze patiënten", vindt Schouten. Zelf kent ze ook meerdere postcovidpatiënten. "Het is echt ongelooflijk zwaar. Het heeft hun leven op onderdelen stil gezet. Dat moeten we niet onderschatten."
31 aug 2026 om 12.25 u
Schouten noemt schrappen geld pandemiebestrijding verbazingwekkend
Schouten vond het "verbazingwekkend" om te zien hoe snel het potje met geld voor pandemische paraatheid, dus de bestrijding van een eerstvolgende pandemie, werd afgebouwd. Het kabinet-Schoof haalde het potje bijna helemaal leeg, maar die bezuiniging werd gedeeltelijk teruggedraaid.
"We zitten nu in een enquêtecommissie, maar ondertussen waren we al bezig met het afbouwen van de pandemische paraatheid. Dan hebben we niet meteen de lessen geleerd die we hadden moeten leren", verzucht ze.
31 aug 2026 om 12.16 u
Schouten over 2G: 'Was bekend dat dit niet onze voorkeur had'
CU, de partij van Schouten, zat tijdens de coronacrisis in een coalitie met VVD, D66 en CDA en speelde daarmee een belangrijke rol in de coronabesluitvorming. Zo kwam het kabinet uiteindelijk met het omstreden 2G-plan, waarbij alleen gevaccineerde of van COVID-19 herstelde mensen toegang zouden krijgen tot bijvoorbeeld concerten.
Daar was CU geen voorstander van. Dat was al bekend, maar Schouten bevestigt het nogmaals in de enquêtezaal. De partij vindt het belangrijk dat mensen zelf kunnen kiezen of ze zich laten vaccineren.
Dat CU meeging in zo'n wetsvoorstel vanuit het kabinet, had volgens Schouten te maken met de "eenheid van kabinetsbeleid". "Waarbij bekend was dat dit niet onze voorkeur had."
Het plan werd uiteindelijk niet doorgevoerd, omdat ook in de Tweede Kamer veel weerstand bestond tegen de invoering van 2G.
31 aug 2026 om 12.07 u

Oud-vicepremier Schouten: Niet genoeg recht gedaan aan verschillende meningen
De coronacommissie constateert in haar onderzoek dat maatschappelijke onrust tijdens de coronacrisis nauwelijks werd besproken binnen kabinetskringen. Volgens Schouten zag het kabinet wel wat er in de samenleving gebeurde, maar leidde de onrust niet tot een heroverweging van maatregelen zoals de avondklok. "Het werd meer gezien als een handhavingsvraagstuk en minder als signaal van wat er gaande was."
Het kabinet stond destijds voor de moeilijke afweging tussen de belangen van de zorg, waar code zwart dreigde, en de maatschappelijke gevolgen van de maatregelen, benadrukt Schouten. "We waren er niet blind voor (de onrust, red.), maar ik noemde eerder al dat de marges smal waren. Dat was hier zeker het geval."
Terugkijkend vraagt Schouten zich af of er voldoende recht is gedaan aan de verschillende motieven die mensen in coronatijd hadden, bijvoorbeeld rond de avondklok. Volgens haar is dat niet het geval geweest.
31 aug 2026 om 11.56 u
Versterken Rutte, De Jonge en Grapperhaus elkaars opvattingen?
In een bericht aan Schouten klaagt oud-onderwijsminister Slob over een situatie in maart 2020 waarin hij zou zijn "uitgescholden" door toenmalig premier Mark Rutte en oud-ministers Ferd Grapperhaus en Hugo de Jonge. Slob had in een talkshow gezegd dat de schoolsluiting mogelijk langer zou duren omdat een onderzoek nog niet op tijd af was, en volgens Rutte en de oud-ministers had hij dat niet al kunnen stellen.
"Ik snap dat ze onder druk staan, alleen wassen ze hun eigen straatje schoon en de dynamiek tussen de mannen is niet goed", citeert commissielid Songül Mutluer uit een bericht van Slob. Schouten zou vervolgens hebben gestuurd dat de heren elkaar versterkten in de dynamiek.
Schouten benadrukt dat er een vraagteken achter die zin stond: het was geen conclusie van haar, maar een verduidelijkende vraag aan Slob. Dat bevestigt Mutluer.
Dat neemt niet weg dat Mutluer Schouten vraagt naar de dynamiek tussen de premier en de twee ministers. Versterkten de heren elkaar? Dat kan Schouten niet zo zeggen, het ging hier volgens haar om een heel specifieke situatie. "Daar zou ik niet gelijk een extrapolatie (veralgemenisering, red.) op loslaten."
31 aug 2026 om 10.52 u
Schouten wilde liever eerst scholen open, dan pas avondklok weg
De commissie zoomt in op de derde en meest bekritiseerde schoolsluiting. Schouten was zelf niet aanwezig bij de Catshuisoverleggen daarover: ze was op dat moment aan het onderhandelen over de vorming van het kabinet-Rutte IV. Onderwijsminister Arie Slob voerde die discussie namens het CU-smaldeel in het kabinet. Hij zei in zijn verhoor dat hij geen andere keuze had dan zijn "hoofd te buigen" voor de omstreden maatregel.
Die discussie was stevig, zegt Schouten nu ook. "Het was een spannend besluit waarin we niet zomaar meegingen." Voor Schouten persoonlijk waren de scholen een soort ankerpunt. Ze wijst op de invloed van schoolsluitingen op de mentale gezondheid van jongeren en de oplopende leerachterstanden.
"Ik had voor mezelf de weging gemaakt op het moment dat de vraag komt: moet de avondklok eerst weg of het onderwijs het eerst open, dat ik kies voor het onderwijs", zegt Schouten. Ze benadrukt dat het kabinet destijds weinig keuze had. "Het was elke keer wegen welke maatregelen je het minst schadelijk voor de bevolking achtte."
31 aug 2026 om 10.37 u
'Acuut gaat vaak voor langere termijn'
Het overeind houden van de zorg was een rode draad door het coronabeleid. "Aan de zorgkant zat een acuut probleem", zegt Schouten. In het geval van de maatschappelijke gevolgen was er niet direct zicht op de effecten op de langere termijn. "Dan gaat acuut wel vaak voor langere termijn."
Als het aan Schouten ligt, wordt bij een toekomstige pandemie vaker stilgestaan bij de vraag of de aanpak nog steeds past bij de situatie. "Achteraf gezien hadden we goed de verschillende fases van zo'n pandemie moeten onderscheiden en ons moeten afvragen: vereist dit nog een andere aanpak?" Ook denkt ze dat het beter is als vanaf het begin iemand wordt aangewezen die zich bezighoudt met de sociaal-maatschappelijke gevolgen van het gevoerde beleid.
31 aug 2026 om 10.24 u

Schouten tijdens haar coronaverhoor. Het is relatief rustig op de publieke tribune en op de perstribune. De drukte op de publieke tribune hangt vaak samen met de opgeroepen getuige en het dagdeel. Dat het vandaag ook rustiger is dan gebruikelijk op de perstribune, heeft te maken met de perikelen rond de begrotingsonderhandelingen. Op het ministerie van Financiën wordt momenteel nog druk onderhandeld over de begroting.
31 aug 2026 om 10.14 u
Schouten vond het niet erg dat ze niet bij Torentjesoverleg mocht zijn
Voor de mensen die deze blogs geregeld hebben gevolgd is het geen nieuw begrip: het Torentjesoverleg. Op zondag vond altijd een informeel overleg plaats in het Catshuis, maar soms was er ook een nóg informeler en kleiner overleg. Dat werd het Torentjesoverleg genoemd.
De commissie heeft geen notulen van deze informele overleggen en liet eerder bij verhoren al blijken dat vervelend te vinden. Maar de betrokkenen bij deze gesprekken geven vooral aan dat het informele gesprekken waren en de échte besluiten pas later werden genomen. Wel werd tijdens die overleggen al gesproken over mogelijke maatregelen.
Schouten had zelf geen problemen met de overlegstructuur, blijkt nu. Het Torentjesoverleg was meer een overleg waarbij de betrokkenen even "met de benen op tafel" de coronasituatie bespraken. "Het Torentjesoverleg is voor mij niet een maatgevend iets geweest", zegt Schouten. Dat gebeurde volgens haar vooral rond de discussies in het Catshuis.
Ze vond het niet erg dat zij zelf, als vicepremier namens CU, niet mocht aanschuiven bij het Torentjesoverleg. Ze zegt dat ze "andere mogelijkheden" had voor haar inbreng namens de CU.
31 aug 2026 om 9.53 u

Tweede verhoor: Kees van der Staaij
SGP'er Kees van der Staaij zat maar liefst 25 jaar in de Tweede Kamer toen hij in 2023 aankondigde de politiek te verlaten. Hij was sinds 2010 fractievoorzitter van de streng christelijke partij en was dat dus ook tijdens de coronapandemie. Van der Staaij sprak zich in die tijd onder meer uit tegen vaccinatiedwang en -drang.
31 aug 2026 om 9.32 u

Eerste verhoor: Carola Schouten
Carola Schouten is momenteel burgemeester van Rotterdam, maar dat is niet de reden waarom ze is opgeroepen voor verhoor. In coronatijd was Schouten vicepremier namens de ChristenUnie en landbouwminister. Als minister hield ze zich bijvoorbeeld bezig met de aanpak van coronabesmettingen bij nertsenfokkerijen en besmettingsgevaar in slachthuizen.
31 aug 2026 om 9.09 u
Laatste weken staan in teken van reflectie en vooruitkijken
Goedemorgen en welkom in dit liveblog! We zijn begonnen aan alweer de achtste verhoorweek. Volgende week is de laatste week waarin de coronacommissie de openbare verhoren afneemt.
Deze en volgende week staan de verhoren in het teken van reflectie en vooruitkijken. We zullen de komende tijd dan ook veel hoofdrolspelers nogmaals zien. Zo komen oud-justitieminister Ferd Grapperhaus en oud-minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge deze week langs voor een tweede verhoor. Ook Mark Rutte wordt nogmaals verwacht en zal volgende week zijn opwachting maken.
内容来自 NU.nl - Coronavirus,版权归原作者所有。
阅读原文 ↗