Lees hier terug hoe de coronaverhoren van Koopmans en Bruins verliepen

Goedendag en welkom in dit liveblog. Hier hield ik, Sanne Oving, je op de hoogte van de eerste dag van de openbare verhoren van de parlementaire enquête naar het coronabeleid.

Liveblog

29 mei 2026 om 16.15 u

Voorzitter De Kort kijkt tevreden terug op eerste dag
De coronacommissie kijkt tevreden terug op de eerste verhoordag, zegt De Kort net tegen de verzamelde pers. "Het was een spannende dag, maar we kijken er tevreden op terug. We hebben nog 49 verhoren te gaan."

De Kort wil geen toelichting geven op de inhoudelijke dingen die we vandaag hebben gehoord. Dat is volgend jaar allemaal terug te lezen in het rapport, zegt de commissie.

Maandag gaan de verhoren verder. Voor nu sluiten we dit liveblog. Bedankt voor jullie aandacht!

29 mei 2026 om 16.12 u

Volgende week coronaverhoren met Jaap van Dissel en Khadija Arib
Volgende week komen onder meer OMT-voorzitter Jaap van Dissel, oud-Kamervoorzitter Khadija Arib en Pieter-Jaap Aalbersberg, de toenmalig Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid. 

De verhoren beginnen maandag met Jan Kluytmans, destijds microbioloog in het Amphia-ziekenhuis in Breda. Later op de dag moet Jack Mikkers, toen burgemeester van Den Bosch, voor de commissie verschijnen. Carnavalsfeesten in onder meer Noord-Brabant bleken broeinesten voor het nieuwe virus.

Woensdag hoort de commissie Arib en later Ernst van Koesveld, die toen de hoogste ambtenaar was op het ministerie van Volksgezondheid. Vrijdag verschijnen Van Dissel en Aalbersberg voor de commissie.

29 mei 2026 om 15.48 u

Het ging sneller dan bij Koopmans: het verhoor van Bruins is tot een einde gekomen. Daarmee zijn de verhoren van vandaag ook klaar. Later vandaag horen we wie er volgende week worden opgeroepen.

29 mei 2026 om 15.43 u

Beeld: ANP

Bruins over flauwte tijdens debat: 'Hele ongemakkelijke dag'
Het is een beeld dat veel mensen is bijgebleven: op 18 maart 2020 krijgt Bruins een flauwte tijdens een debat in de Kamer. Op deze foto is te zien hoe de minister daarna uit de Kamer liep. Het gaat nu goed met hem, zegt Bruins tegen de commissie.

"Een hele ongemakkelijke dag", blikt hij ook terug. "Ik denk dat we het allemaal in onze werkzame leven dingen goed willen doen. Als je je niet lekker voelt, dan wil je je het liefst terugtrekken. Als je omvalt in de Tweede Kamer weet je dat het je niet alleen hindert in je werk, maar ook dat de rest van Nederland meekijkt."

Over de werkdruk in een soortgelijke crisis zegt de oud-minister dat het zou helpen om het werk op enige manier te ordenen. "Dat geeft rust." Hij noemt wat voorbeelden van hoe zijn werkdagen er op dat moment uitzagen. "Ik denk dat het later na mijn aftreden beter is gelukt."

29 mei 2026 om 15.27 u

Bruins: 'Met verstand van toen passende maatregelen genomen'
Op 12 maart werden de eerste landelijke maatregelen getroffen: het hoesten aan de binnenkant van je elleboog, thuis blijven bij klachten en zo veel mogelijk thuiswerken. Daartoe werd besloten nadat de steekproef in Brabant had uitgewezen dat er veel mensen waren die het coronavirus bij zich droegen.

"Ik vraag er begrip voor dat we moeten handelen met het verstand, informatie en besef van toen", zegt Bruins als de commissie vraagt of er niet eerder landelijke maatregelen genomen moest worden. En Hadden de festiviteiten rond carnaval in het zuiden van het land bijvoorbeeld niet afgezegd kunnen worden?

"Je probeert een schaal van maatregelen te bedenken die aansluit bij de informatie die je hebt", zegt Bruins. Hij vindt dan ook dat het kabinet met het verstand van toen passende maatregelen heeft genomen.

29 mei 2026 om 14.58 u

Bruins: Regelen beschermingsmiddelen was 'een zoektocht'
Al snel ontstond er een tekort aan beschermingsmiddelen in de zorg, waaronder mondkapjes. Hoe pakte Bruins de inkoop van die middelen in?

"Je probeerde aanbod en behoefte in kaart te brengen", zegt Bruins. "In het begin van de crisis wisten we niet hoeveel beschermingsmiddelen er in Nederland waren. De vervolgvraag is': welke heb je dan nodig en zijn ze van goede kwaliteit? Dat was een zoektocht."

Je kon ook niet "lukraak" beschermingsmiddelen bestellen, voegt hij daaraan toe. Het moet immers ook van goede kwaliteit zijn. "Daar is eerst feitelijke informatie voor nodig."

Bruins geeft de commissie mee dat het goed is dat er over wordt nagedacht hoe we dat in Europa strakker kunnen organiseren. "We hebben geen voorraadkast in Nederland. Ook niet voor hanta, ook niet voor ebola."

29 mei 2026 om 14.52 u

Beeld: ANP

Bruins aan het begin van zijn verhoor. De opgeroepen personen moeten eerst een eed afleggen, waarmee ze officieel onder ede worden gehoord. Ze verklaren dan de "gehele waarheid en niets dan de waarheid" te zeggen en zijn strafbaar als ze liegen.

29 mei 2026 om 14.46 u

Informatie vergaren was belangrijkste voor Bruins
Het is vandaag al meerdere keren naar voren gekomen, maar het krijgen van informatie aan het begin van de crisis was cruciaal én ingewikkeld, juist omdat er nog maar zo weinig bekend was.

Voor Bruins was die informatie het allerbelangrijkste, blijkt uit het verhoor. "Ik probeerde écht de Kamer en heel Nederland mee te nemen in hetgeen wat wij wisten over corona. Met informatie kan je de samenleving bedienen. Je moet wel weten wat je doet."

Was Bruins dan wel bezig met het bestrijden van het virus, vraagt de commissie zich af. "Het is geen tegenstelling", meent de oud-minister. "Je verzamelt informatie om goede maatregelen te kunnen nemen". Daarbij benadrukt hij wel dat in de eerste paar maanden, toen hij nog minister was, de indamstrategie werd gehanteerd. Dus: testen waar de bron zit van het virus. En daarvoor is informatie nodig, legt hij uit.

29 mei 2026 om 14.27 u

Bruins: 'Goed voorbereid vergt permanente staat van aandacht'
Bruins was in de beginperiode van corona minister voor Medische Zorg en riep in die hoedanigheid corona ook uit tot een A-ziekte (een zeer besmettelijke ziekte die direct gemeld moet worden). Hij schreef toen ook dat Nederland goed was voorbereid op een pandemie.

Hoe dan, vraagt de commissie zich af. Dat zat 'm volgens Bruins in de beschikbaarheid van een "crisisstructuur", waaronder handboeken. Daar wordt nu even op doorgevraagd, want wat waren dat dan voor handboeken? "Er zijn crisishandboeken in zijn algemeenheid. Lag er een crisishandboek voor de coronacrisis? Nee. Is dat mogelijk? Ik denk dat elke pandemie zijn eigen verschijninsvorm heeft."

Maar daarna sprak Bruins niet meer over "goed voorbereid", maar over "we bereiden ons goed voor". Wat volgt is een lange semantische discussie waar we hier niet al te uitgebreid op in zullen gaan. Maar de commissie probeert vooral te achterhalen of Nederland goed voorbereid was, terwijl Bruins concludeert dat hij door de coronacrisis in ieder geval heeft geleerd dat "goed voorbereid een permanente staat van aandacht moet zijn".

29 mei 2026 om 13.58 u

Beeld: ANP

We gaan weer verder! Het woord is zo aan oud-zorgminister Bruno Bruins.

29 mei 2026 om 13.09 u

Daarmee is het verhoor van Koopmans ten einde gekomen. Om 14.00 uur gaan we hier weer verder!

29 mei 2026 om 13.08 u

Koopmans: 'Je kan pandemische paraatheid niet aan en uit zetten'
Is Nederland goed voorbereid op een komende pandemie? Is de laatste vraag aan Koopmans. "Ik denk dat we een heleboel geleerd hebben, en Nederland heeft een ongelooflijk improvisatievermogen, maar we hebben ook gezien dat we gaten hebben."

De viroloog vindt onder meer dat pandemische paraatheid niet moet worden behandeld als "iets wat je aan en uit kan zetten". De afgelopen tijd hebben we hier ook wel politieke discussie over gezien, aangezien het kabinet-Schoof besloot een groot deel van het geld dat hiervoor beschikbaar was, te schrappen. Het kabinet-Jetten draaide die bezuiniging in eerste instantie niet terug, maar zocht na politieke druk wel naar een tijdelijke oplossing.

29 mei 2026 om 13.05 u

Beeld: ANP

Koopmans heeft zich verbijsterd over bedreigingen
Als een van de laatste onderwerpen gaat de commissie nog in op bedreigingen, al vragen ze Koopmans eerst of ze daar überhaupt vragen over wil beantwoorden. Dat wil de viroloog graag, ze vindt het namelijk een belangrijk onderwerp.

"Ik heb mij verbijsterd over de manier waarop dat allemaal ging", zegt ze. Ze had "echt moeite" met de "ongelooflijke haat, lompheid en seksisme die je over je heen krijgt. Dat vind ik grenzeloos." De viroloog werd op een gegeven moment beschuldigd voor allerhande zaken, waaronder het creëren van een biologisch wapen.

Door alle dreigementen konden Koopmans en haar gezin zich op een gegeven moment niet meer vrijuit bewegen. Daar ligt voor de toekomst ook echt nog wel een taak, vindt de viroloog. "Als we elkaar niet meer weten te vinden, juist in zo'n complexe situatie, dan denk ik echt dat we heel veel kwijtraken."

29 mei 2026 om 12.58 u

'Verhitte' discussie binnen OMT over 2G-beleid
Koopmans wordt uitgebreid ondervraagd over het coronatoegangsbewijs. Eigenlijk een onderwerp dat pas over een paar weken aan bod komt, maar omdat Koopmans maar één keer wordt gehoord, wordt ze daar nu al naar gevraagd.

Specifiek gaat het over het voornemen van het kabinet om 2G in te voeren: daarmee zouden alleen mensen die gevaccineerd of genezen zijn, toegang mogen krijgen tot bijvoorbeeld een evenement. Een test was dan niet meer voldoende.

"Het was een verhitte discussie", zegt Koopmans over de 2G-plannen. Binnen het OMT was niet iedereen het daarmee eens. Voor Koopmans zelf speelde daarin mee dat er sprake zou kunnen zijn van vaccinatiedrang. Bovendien twijfelde ze aan de effectiviteit. 3G (getest, gevaccineerd of genezen) was wat haar betreft het beste gezien de beperkingen, "het is niet leuk maar iedereen heeft daarbij de keuze om mee te doen."

Uiteindelijk adviseerde het OMT wél positief over 2G. Een combinatie van afwegingen, zegt Koopmans. Wel zegt de viroloog dat ze samen met andere OMT-leden nog teruggekomen is op de eerste versie van het geschreven OMT-advies. Daarin wilden zij meer de reflectie (dus die verhitte discussie) binnen het OMT terugzien. De brief is toen "wat bijgesteld", zegt Koopmans.

29 mei 2026 om 11.43 u

Koopmans: 'Onafhankelijkheid OMT werd heel scherp bewaakt'
De commissie gaat nu weer verder in op de rol van het OMT. Was er veel politieke druk, vraagt de commissie zich af. "Er kwam op een gegeven moment meer maatschappelijke druk en dus ook meer politieke druk", zegt Koopmans. 

Maar ze vindt niet dat daardoor de onafhankelijkheid van het OMT in het geding kwam. Sterker nog, die is juist "heel scherp bewaakt, ook door de voorzitter", vindt het voormalig OMT-lid. "Het is ook wel een beetje de interactie die er is hé, je hebt een adviesorgaan, en je hebt een besluitvormingsorgaan. Soms is het advies wat anders dan je zou willen en soms is de voorgelegde vraag anders dan je zou willen. Het is belangrijk om rolvast te blijven en volgens mij is dat wel gebeurd."

Er waren wel twee momenten waarop de druk heel groot was. Een keer heeft het OMT een bijeenkomst naar voren gehaald omdat er die avond een persconferentie gepland stond. En rond de discussie over toegangsbewijzen waren "allerlei bewegingen", waarmee het ook een vraag was waar best veel druk op stond. Daar is veel discussie over geweest, ook binnen het OMT, zegt Koopmans. "Maar uiteindelijk is daar ook gewoon over geadviseerd."

De kritieken in coronatijd gingen onder andere over de rol van het OMT; er werd door sommige mensen gedacht dat zij de besluiten namen. Maar dat lag écht bij de politiek, wil Koopmans nog eens benadrukken. Dat had toen ook wel beter benadrukt mogen en kunnen worden.

29 mei 2026 om 11.24 u

Koopmans: 'Met kennis van nu had je eerder kunnen ingrijpen'
Had het kabinet met de kennis van nu eerder moeten ingrijpen, vraagt de commissie zich af. Die vraag vindt Koopmans als wetenschapper wel lastig te beantwoorden. Nederland heeft het als het gaat om het moment van het nemen van maatregelen niet per se veel slechter gedaan dan de rest van Europa, weet de viroloog.

Achteraf is alles makkelijk, en met de kennis van nu hád je eerder kunnen ingrijpen. Maar dat was toen niet realistisch. "En of de pandemie dan anders was gelopen, durf ik te betwijfelen". Waarom ze dat betwijfelt, is nu niet duidelijk, want daar vraagt de commissie op dit moment niet op door.

29 mei 2026 om 10.54 u

Koopmans: 'Ik was echt niet de enige die in actiestand stond'
De commissie vraagt door op het gevoel van urgentie bij het OMT. Was dat er volgens Koopmans voldoende in deze beginfase?

Koopmans beschrijft heel feitelijk alle processen, maar geeft daarbij ook wel aan dat ze ook wel bezorgd was. En ze was ook "écht niet de enige die in actiestand stond". Maar je bent wel afhankelijk van verdere duidingen en ontwikkelingen, zegt Koopmans. Ze doelt bijvoorbeeld op het delen van informatie over de tot dusver bekende coronagevallen. En daar moet het OMT in zo'n fase ook mee omgaan.

Daarbij wil de viroloog ook meegeven dat onzekerheden altijd voorkomen bij dit soort grote uitbraken. "De urgentie werd dus wel gevoeld, maar óók de onzekerheden. Dat is de boodschap die ik hier mee wil geven: ik ben bang dat dat met elke uitbraak hetzelfde gaat zijn. Je hebt met een onzekere fase te maken. De kunst is om met elkaar te kijken hoe je de advies- en beslisvormingsstructuur gaande houdt in de fase van onzekerheid die hoort bij een beginnende uitbraak."

29 mei 2026 om 10.47 u

Beeld: ANP

Koopmans voor de commissie.

29 mei 2026 om 10.45 u

Werkwijze OMT veranderde niet, soort vraag wel
Koopmans zat tijdens de coronacrisis in het OMT (Outbreak Management Team), waarin ze meedacht over adviezen richting de overheid. Is die rol gedurende de pandemie veranderd, vraagt Daan de Kort van de commissie zich af.

"Niet echt, maar het soort vraag veranderde wel", zegt Koopmans. Waar het OMT aan het begin van de pandemie nog vooral duidingsvragen kreeg ("wat kunnen jullie afleiden uit de informatie die nu bekend is?"), veranderde dat later naar vragen over (de versoepeling van) maatregelen. Daarbij was de vraag of en hoe maatregelen versoepeld konden worden, de basis, zegt de viroloog.

Het OMT kwam op 24 januari 2020 voor het eerst samen. Toen leek het al te gaan om een behoorlijk ernstige uitbraak, zegt Koopmans. "We hadden veel vragen. Je weet dat je aan het begin van een uitbraak altijd naar het topje van een ijsberg zit te kijken." Immers: zo'n virus wordt opgemerkt door (ernstig zieke) mensen die zich bij de huisarts of het ziekenhuis melden. Alle milde gevallen zijn dan nog niet bekend. "We hebben toen wel de discussie gehad: wat zit er nog onder water en hoe komen we daar zo snel mogelijk achter?"

29 mei 2026 om 10.20 u

'Toen dacht ik: 'oei, er is iets gaande'
Koopmans wordt door commissielid Songül Mutluer bevraagd naar het begin van de coronatijd. Veel mensen denken dan aan die eerste besmettingen in Nederland of de landen om ons heen. Maar voor Koopmans begon het al op Oudejaarsavond: toen zag ze een bericht op het Financieel Dagblad over een oproep van een soort GGD in de Chinese stad Wuhan. Die hadden opvallend veel longontstekingen gezien.

Maar drie dagen later kwam bij Koopmans pas echt het teken "oei er is iets gaande". Er zong namelijk een laboratoriumuitslag rond waarop stond dat het om een SARS-virus zou gaan. Koopmans en haar collega-virologen zagen eerder uitbraken van een SARS-virus, die naast erg besmettelijk ook flinke longontstekingen opleveren.

Wat volgt is een beschrijving van de daaropvolgende tijd, waarin er met relatief weinig informatie al heel veel moest worden ontdekt over hoe dit virus zich zou gedragen. In eerste instantie leek het nog mee te vallen hoe besmettelijk corona was, maar dat veranderde na een paar weken, vertelt Koopmans.

29 mei 2026 om 9.57 u

Beeld: ANP

Op deze (oudere) foto is de ruimte te zien waarin de verhoren plaatsvinden. De commissie en de persoon die is opgeroepen voor verhoor, zitten beneden. Bovenin zit de pers en is er een publieke tribune. Die is vandaag, op een paar stoelen na, goed gevuld.

We krijgen eerst een video te zien waarin mensen hun ervaringen uit de coronatijd delen, onder wie verpleegkundigen, een uitvaartverzorger en een kapper. Het idee daarachter is dat er ook aandacht en ruimte is voor de menselijke verhalen achter de coronamaatregelen.

29 mei 2026 om 9.17 u

Beeld: ANP

Tweede verhoor: Bruno Bruins
De tweede persoon die vandaag wordt gehoord is oud-minister Bruno Bruins. Minder bekend dan Koopmans, maar wel een belangrijk persoon om te ondervragen over het begin van de coronacrisis. Daar draaien deze eerste verhoren om.

Bruins was minister voor Medische Zorg toen de crisis ontstond. Hij deelde bijvoorbeeld live op televisie mee dat in het ziekenhuis in Tilburg het eerste coronageval in Nederland was ontdekt.

Tijdens een coronadebat in maart 2020 werd Bruins onwel, wat hij zelf toeschreef aan "oververmoeidheid". Hij trad af en werd opgevolgd door Hugo de Jonge.

Het is niet de eerste keer dat Bruins in de enquêtebunker moet verschijnen. In 2023 werd hij al gehoord over het toeslagenschandaal omdat hij destijds voorzitter was van het UWV.

29 mei 2026 om 8.47 u

Beeld: ANP

Eerste verhoor: Marion Koopmans
Als eerste is viroloog en oud-OMT-lid Marion Koopmans aan de beurt. Zij had als lid van dat OMT namelijk een belangrijke adviserende rol in het coronabeleid van het kabinet.

Veel mensen zullen Koopmans wel kennen. Ze was namelijk ook een veel gevraagde duider in de kranten, online nieuwsmedia en talkshows. Daarvoor kreeg ze in 2020 nog de Machiavelliprijs, samen met Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care.

De bekendheid had ook een keerzijde voor de vooraanstaande viroloog. Ze kreeg, net als collega-wetenschappers en politici, regelmatig te maken met haat en dreigementen.

29 mei 2026 om 8.28 u

Eerste openbare verhoren van corona-enquête
Vandaag staan de eerste openbare verhoren van de corona-enquête op de planning. De in totaal meer dan vijftig verhoren neemt de commissie achter de parlementaire enquête mee in een rapport dat begin volgend jaar moet verschijnen.

In dit artikel vat ik nog kort samen waarom de Kamer het zwaarste onderzoeksmiddel in wilde zetten voor het coronabeleid. En hoe zien de komende weken er eigenlijk uit?

内容来自 NU.nl - Coronavirus,版权归原作者所有。

阅读原文 ↗

把喜欢的内容,留在你的新标签页。

打开我的订阅