Lees terug hoe de coronaverhoren van Arib en ambtenaar Van Koesveld verliepen

Goedendag en welkom in dit liveblog. Hier hou ik, Sanne Oving, je op de hoogte van de derde dag van de openbare verhoren van de parlementaire enquête naar het coronabeleid.

Liveblog

3 jun 2026 om 17.03 u

Van Koesveld: Toets regelmatig of je paraat bent voor pandemie
Van Koesveld benadrukt wel dat het zorgveld, en vooral waarvoor hij verantwoordelijk is, uit heel veel organisaties bestaat. Dat blijft ook zo. Wat gaat er dan anders bij een eventuele komende pandemie, vraagt de commissie zich af. Moet de aansturing dan anders zijn?

Volgens de hoge ambtenaar is er al veel geleerd van corona. Maar hij ziet nog wel voor zich dat er elk jaar, of om de paar jaar, wordt geoefend met pandemische paraatheid. Een soort toets waarbij bijvoorbeeld verpleeghuizen checken of ze goed genoeg zijn aangesloten bij de andere regio's. "Dat je op een paar kritische onderdelen kijkt: ben ik paraat en heb ik het goed georganiseerd zodat ik in de toekomst minder hoef te improviseren?"

Daarmee is het verhoor van Van Koesveld ten einde gekomen. Bedankt voor jullie aandacht! Vrijdag gaat de commissie verder met de verhoren en moeten OMT-baas Jaap van Dissel en oud-NCTV'er Pieter-Jaap Aalbersberg langskomen.

3 jun 2026 om 16.48 u

Zorgambtenaar: Ongelijke strijd als het gaat om sociaal welzijn
Ook vandaag gaat het veel over de neveneffecten van het coronabeleid. De OVV sprak eerder bijvoorbeeld van een "stille ramp" in de verpleeghuizen, omdat de aandacht vooral uitging naar de ziekenhuiszorg en ic's en minder naar die verpleeghuizen en andere langdurige zorg waarvoor Van Koesveld verantwoordelijk was.

"Ik denk dat wij heel veel hebben gedaan om goed aan te sluiten en goede zorg te verlenen", zegt Van Koesveld. Hij probeerde daar ook de verenigingen uit de langdurige zorg bij te betrekken. "Dat is niet altijd gelukt, maar we hebben wel ons stinkende best gedaan."

Ook was er in het begin weinig aandacht voor het sociale aspect van de strenge coronaregels. Er zijn harde cijfers over besmettingen, ziekenhuizen, besmettingen in verpleeghuizen, maar je hebt minder harde cijfers over het sociale welzijn, zegt Van Koesveld daarover.

De effecten van de maatregelen zijn ook pas op lange termijn zichtbaar. "In die zin is het wel een beetje een ongelijke strijd". Later zijn er wel plannen gemaakt waarmee het sociale welzijn in coronatijd aangepakt moest worden, maar dat had tijd nodig, aldus de zorgambtenaar.

3 jun 2026 om 16.26 u

Gebrek aan mondkapjes zorgde dat zorgmedewerkers niet altijd veilig konden werken
Naast de bezoekersregeling speelde in de verpleeghuizen in het begin van de pandemie de schaarste aan persoonlijke beschermingsmiddelen zoals mondkapjes. Die moesten verdeeld worden onder de gehele zorg, en daarbij ging de prioriteit vooral uit naar de acute zorg. Veel zorgmedewerkers in de verpleeghuizen hadden daardoor weinig toegang tot preventieve bescherming, met besmettingen als gevolg.

"Het was ook niet het advies om in de eerste golf die mondkapjes preventief te dragen", zegt Van Koesveld. En stel dat dat wél het geval was, dan was er alsnog een flinke schaarste aan die beschermingsmiddelen, waardoor er alsnog keuzes gemaakt hadden moeten worden.

In de loop van de zomer veranderde dat advies overigens: toen werd zorgmedewerkers in veel meer gevallen aangeraden om preventief beschermingsmiddelen te dragen. Een voortschrijdend inzicht, zegt de ambtenaar. "Ik denk dat we wat dat betreft een beweging hebben gemaakt om te zorgen dat er in de langdurige zorg op een veilige manier kon worden gewerkt. Maar was dat in de crisis op alle momenten het geval? Helaas niet."

3 jun 2026 om 15.05 u

Bezoekverbod 'verstandig, maar heel moeilijk besluit'
Van Koesveld staat nog wel achter het besluit om dat bezoekverbod in te stellen. "Men moet nadenken over wat er had kunnen gebeuren als men wil begrijpen wat er is gebeurd", zegt hij. "Deze interventie was heel zwaar, maar ik denk dat we op dat moment ook niet veel keuze hadden."

De ambtenaar wijst erop dat er in de eerste golf zo'n vijfduizend verpleeghuisbewoners zijn overleden. Dat is al heel ernstig, benadrukt hij, maar er woonden in totaal 120.000 mensen in de verpleeghuizen. "Je moet er niet aan denken wat er was gebeurd op het moment dat het virus vrij spel had gekregen. Ik denk dat het een verstandig besluit is geweest, maar wel een heel moeilijk besluit."

3 jun 2026 om 14.59 u

Beeld: ANP

Van Koesveld hield zich tijdens de coronapandemie als hoogste ambtenaar bezig met de langdurige zorg. Daaronder valt de ouderenzorg, waar het tot nu toe vooral over gaat, en bijvoorbeeld ook de gehandicaptenzorg.

3 jun 2026 om 14.55 u

Van Koesveld vraagt zich af of uitzonderingen op bezoekverbod wel duidelijk waren
Er was wel een uitzondering op het bezoekverbod, maar Van Koesveld zag dat die uitzonderingen niet altijd even goed doorkwamen. In de stervensfase mochten er bijvoorbeeld enkele mensen op bezoek komen (de zorgverenigingen adviseerden één of twee personen), mits met de juiste beschermingsmiddelen. Van Koesveld vraagt zich af of dat wel voldoende is gecommuniceerd.

"We kregen soms signalen van mensen die zeiden dat ze niet bij de stervensfase aanwezig mochten zijn", zegt Van Koesveld. Ook kreeg het ministerie signalen dat sommige zorgbestuurders het "spannend" vonden om die uitzonderingen toe te laten en het daarom niet deden.

Tegelijkertijd zijn er ook situaties waarin juist meer dan die twee mensen aanwezig waren in die stervensfase, zegt Van Koesveld. "Daar gaf de wet ook ruimte voor. De regeling is niet ruim, maar er is wel ruimte."

Zijn er dan mensen onnodig alleen gestorven, vraagt commissielid André Poortman zich af. "Dat zou voorgekomen kunnen zijn", antwoordt Van Koesveld.

3 jun 2026 om 14.27 u

Van Koesveld: Bezoekverbod verpleeghuizen 'loodzwaar besluit'
Op 20 maart 2020 werd besloten dat er geen bezoek meer mocht komen in de verpleeghuizen voor ouderen, waar Ernst van Koesveld als directeur-generaal op het gebied van langdurige zorg over ging. 

Juist in een verpleeghuis is het belangrijk dat bezoek kan worden ontvangen, zegt Van Koesveld. "Op het moment dat corona het noodzakelijk maakt om zo'n besluit te nemen, dan is dat loodzwaar." Het idee was dat het sluiten van de deuren op dat moment nog het virus buiten de verpleegzorg zou kunnen houden.

Ook de bewindspersonen hadden er moeite mee, herinnert Van Koesveld zich. "Je zag dat het een steen op de maag was". Hij spreekt onder meer van "een bedrukte stemming."

3 jun 2026 om 12.50 u

Beeld: ANP

Het verhoor van Arib is afgerond. Om 14.00 uur wordt Ernst van Koesveld, voormalig directeur-generaal op het ministerie van Volksgezondheid, verwacht.

3 jun 2026 om 12.39 u

Kamer heeft het volgens Arib 'heel goed gedaan'
De Kamer heeft het wat Arib "heel goed gedaan" in coronatijd. "Het is belangrijk om te reflecteren op de rol van de Kamer. De Kamer controleert de regering. Maar om de Kamer op hetzelfde, het feit dat ik hier ook zit, niveau te plaatsen als de minister-president en de heer van Dissel (OMT-voorzitter Jaap van Dissel, red.).."

Maar het was wel de Kamer die instemde met de verregaande maatregelen die vanuit het kabinet kwamen, houdt commissielid Dion Huidekooper haar voor. "Zo hoort dat in een democratie. Sommigen zijn akkoord gegaan, sommigen niet."

Op de vraag of de Kamer goed voorbereid was op de pandemie, zegt Arib: "Niemand was voorbereid op corona."

3 jun 2026 om 12.10 u

Arib: 'Het was een nare periode'
Het gaat al lang over de verhouding tussen de Kamervoorzitter en de ambtelijke top. Moet er in de toekomst iets veranderen aan de crisisstructuur en het crisisplan?

Arib ziet een heel duidelijke scheidingslijn in het werk van een Kamervoorzitter en de ambtelijke top. Tijdens coronatijd was daar veel strijd over. Haar ervaring was dat bepaalde topambtenaren wilden meepraten en meebesluiten in het presidium, het dagelijkse bestuur van de Tweede Kamer. "Politici hebben een heel andere rol", vindt Arib.

"Ik hoop dat er veel geleerd is van de ambtelijke top, dat ook vertrouwen in de situatie heel belangrijk is". Volgens Arib was dat nu niet het geval. En al spanning kostte volgens haar veel tijd en energie. "Het was een nare periode."

Over de relatie tussen Arib en de ambtelijke top is veel geschreven in de media. Er werden anonieme meldingen gedaan van grensoverschrijdend gedrag vanuit ambtenaren en het voornemen om een onderzoek in te stellen naar het handelen van Arib lekte vroegtijdig uit.

3 jun 2026 om 10.46 u

Beeld: ANP

Arib ervoer druk van Kamerleden die überhaupt niet meer wilden vergaderen
De Tweede Kamer kwam tot de conclusie dat er alleen nog fysiek gedebatteerd zou worden over corona, maar er waren ook Kamerleden die de werkzaamheden in de Kamer even helemaal stil wilden leggen. 

"In het presidium (Kamerbestuur) waren mensen die vonden dat dat heel gevaarlijk was." De Eerste Kamer wilde liever overgaan naar helemaal digitaal vergaderen. Wie dat waren, wil Arib niet zeggen.

"De druk was wel heel hoog", zegt Arib. Ze merkte dat onder meer door "persoonlijke aanvallen".

3 jun 2026 om 10.36 u

Arib: 'Corona was prioriteit nummer één'
"Corona was prioriteit nummer één", zegt Arib over de beginperiode van corona. Als Kamervoorzitter riep zij op zondag 15 maart 2020, vlak nadat de eerste landelijke maatregelen werden afgekondigd, alle fractievoorzitters bijeen in een videovergadering. Daarin werd besproken hoe de Kamer de komende tijd te werk zou gaan.

"We kunnen het parlementaire proces niet stopzetten", zegt Arib daarover. Tegelijkertijd heeft de Kamer ook een voorbeeldfunctie en wilde Arib de gezondheid van Kamerleden en medewerkers niet in gevaar brengen. Elke dag vergaderen zat er dus niet meer in, zegt Arib.

De Kamer moest wel haar controlerende taak goed blijven uitvoeren. "Dat betekent dat als je als kabinet en coalitie zulke verregaande maatregelen over de samenleving oplegt, je dat moet kunnen controleren. Iedereen zei: we willen wel graag debatteren, maar dan wel over corona."

3 jun 2026 om 9.32 u

Beeld: ANP

Tweede verhoor: Ernst van Koesveld
Een minder bekende naam: Ernst van Koesveld, destijds hoge ambtenaar op het ministerie van Volksgezondheid, moet vanmiddag voor de commissie verschijnen. Hij was directeur-generaal Langdurige Zorg tijdens de coronapandemie en boog zich onder meer over de verpleeghuizen.

Volgens de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) was juist de situatie in die verpleeghuizen een 'stille ramp'. Het kabinet was in de eerste fase van corona vooral gericht op de ziekenhuizen en de intensive care, waardoor de situatie in de verpleeghuizen uit het oog raakte.

3 jun 2026 om 9.17 u

Beeld: ANP

Eerste verhoor: Khadija Arib
Vanochtend is het de beurt aan Khadija Arib. Zij was van 2016 tot 2021 voorzitter van de Tweede Kamer en zat in die hoedanigheid dus de debatten voor in de beginperiode van de coronacrisis. 

Arib werd in 2022 voorzitter van de commissie die deze corona-enquête voorbereidde. Nadat bekend was dat ze dat zou gaan doen, verschenen berichten over anonieme meldingen over grensoverschrijdend gedrag. Na die berichten stapte ze uit de Kamer. NRC wist te melden dat er een onderzoek zou worden ingesteld naar Aribs gedragingen, nog voordat zij daar zelf van op de hoogte was gesteld. Wat volgde was een strafrechtelijk onderzoek naar het lekken (waarin de voorlichter van de opvolger van Arib werd vrijgesproken) en door Arib aangespannen rechtszaken om haar naam te zuiveren.

3 jun 2026 om 9.03 u

Commissie richt zich ook vandaag weer op begin pandemie
Deze eerste volle verhoorweek van de parlementaire enquête gaat over de start van de pandemie. De verhoren van afgelopen vrijdag en maandag waren hier ook al op gericht. Hier kan je het liveblog van de verhoren op vrijdag en maandag teruglezen.

Vandaag worden oud-Kamervoorzitter Khadija Arib en Ernst van Koesveld, een hoge ambtenaar van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport gehoord. Vrijdag is het de beurt aan OMT-voorzitter Jaap van Dissel en Pieter-Jaap Aalbersberg, voormalig Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV).

内容来自 NU.nl - Coronavirus,版权归原作者所有。

阅读原文 ↗

把喜欢的内容,留在你的新标签页。

打开我的订阅