Lees de coronaverhoren van Bruls en ambtenaar Roscam Abbing terug

Goedendag en welkom in dit liveblog. Hier hou ik, Sanne Oving, je op de hoogte van de vijfde dag van de openbare verhoren van de parlementaire enquête naar het coronabeleid.

Liveblog

8 jun 2026 om 17.11 u

Daarmee is het verhoor van Roscam Abbing ten einde. Bedankt voor jullie aandacht en tot woensdag! Dan zijn oud-ministers Tamara van Ark (10.00 uur) en Wouter Koolmees (14.00 uur) aan de beurt.

8 jun 2026 om 17.10 u

Hoge ambtenaar: bij volgende pandemie niet mijn functie instellen
Roscam Abbing zou bij een volgende pandemie niet adviseren om weer een programmadirecteur in te stellen zoals hij dat is geweest tijdens corona. "Het gaat uiteindelijk om politieke besluitvorming en de afweging tussen doden op korte termijn en maatschappelijke impact op de lange termijn."

Daarvoor is wel informatie nodig, erkent hij, maar die kunnen de ambtenaren en planbureaus prima leveren. "Ik zou wel een groep ambtenaren vrijmaken om er vol voor te gaan tijdens zo'n crisis, maar die zou ik onder een minister hangen." Het is in het geval van een soort coronapandemie logisch om daarvoor bijvoorbeeld de minister van Sociale Zaken verantwoordelijk te maken.

8 jun 2026 om 16.05 u

Roscam Abbing: 'We waren ons wel bewust van maatschappelijke effecten'
Achteraf gezien had de overheid beter duidelijk kunnen maken dat ze zich wel bewust waren van de langetermijneffecten van de coronaregels, zegt Roscam Abbing. Hij blijft bestrijden dat er überhaupt geen aandacht was voor de maatschappelijke effecten.

Waarom blijft er rond de coronapandemie dan toch een zweem hangen dat dit niet het geval was, vraagt commissielid André Poortman zich af. "Omdat gedurende de crisis de frustratie over de maatregelen steeds groter werd", zegt Roscam Abbing. "Ik denk dat de mensen dat in hun hoofd hebben vertaald naar dat er blijkbaar geen aandacht was voor de sociaal-maatschappelijke gevolgen."

Dat er bijvoorbeeld in de persconferenties minder nadruk werd gelegd op langetermijneffecten had er ook mee te maken dat "we vaak dachten: we zijn er bijna", zegt de hoge ambtenaar. "En dan viel het toch tegen. Als we van tevoren hadden geweten dat het zo lang zou duren, dan hadden we wel eerder aandacht gehad voor de langetermijneffecten."

8 jun 2026 om 15.36 u

'Stapje voor stapje meer aandacht voor maatschappelijke effecten'
Volgens Roscam Abbing was er wel aandacht voor de sociaal-maatschappelijke gevolgen. "Dat is echt niet mijn ervaring", zegt de ambtenaar. Het was wel lastig om er aandacht voor te krijgen. Er zijn immers wél harde cijfers over de ziekenhuisopnames, en minder data van bijvoorbeeld eenzaamheid of andere gevolgen van het coronabeleid. 

Bovendien had toenmalig premier Mark Rutte een aantal "rode lijnen" benoemd. "Hij wilde niet dat mensen zouden stikken omdat er geen plek was op de intensive care." Dat ging op dat moment voor op de sociaal-maatschappelijke gevolgen.

Roscam Abbing zag wel dat er gedurende de coronacrisis een verschuiving plaatsvond. "In het begin was alles gericht op virusbestrijding en stapje voor stapje kwam er meer aandacht voor maatschappelijke effecten."

8 jun 2026 om 14.54 u

Roscam Abbing ziet ook heil in informele overleggen: 'Noodzakelijk'
Ook Roscam Abbing ziet wel heil in informele overleggen. De commissie bevroeg oud-NCTV-baas Pieter Jaap Aalbersberg, als voorzitter van dat soort overleggen, vorige week ook al hoe transparant deze zijn. Er zijn immers geen notulen van het Catshuisoverleg en het Torentjesoverleg omdat deze informeel waren. Maar toch waren ze volgens Aalbersberg nodig.

Dat zegt Roscam Abbing nu ook. "Het is noodzakelijk, zeker bij zulke ingewikkelde, moeilijke en heftige besluiten. Ik vind het heel belangrijk dat je ook informeel van gedachten kan wisselen zonder dat het meteen op de voorpagina van de krant of in debat in de Kamer is. Dan gaan mensen veel conservatiever discussiëren. Als mensen geen domme ideeën durven te hebben dan komen er ook geen goede ideeën meer."

Die overleggen waren op papier geen voorschot op besluitvorming, maar het is volgens Roscam Abbing een "illusie" om te denken dat er niet werd gepraat over mogelijke besluiten. "Je komt met een voorstel en probeert een beetje uit om te kijken hoe het valt. Zo gaat het denk ik altijd bij besluitvorming."

8 jun 2026 om 14.41 u

Beeld: ANP

Roscam Abbing in de enquêtezaal. De verhoren van ambtenaren zijn een stuk minder populair dan bijvoorbeeld het verhoor van Van Dissel. De publieke tribune is leeg, op een kortstondig bezoek van één persoon na.

8 jun 2026 om 14.39 u

Corona-ambtenaar: 'Stapsgewijs kreeg ik voor mijn gevoel steeds meer te zeggen'
De commissie verhoort nu Roscam Abbing, die eerst de tijd krijgt om zo goed mogelijk uit te leggen wat precies de taak is van een programmadirecteur-generaal Samenleving en COVID-19.

Hij kreeg onder meer de opdracht om te kijken naar een perspectief voor de jeugd en op wat voor manier de feestdagen van 2020 gevierd konden worden (al raakte die opdracht snel achterhaald omdat er werd besloten een lockdown in te voeren). Daarnaast boog hij zich over de langetermijnplannen en maatschappelijke effecten voor corona.

Roscam Abbing schoof ook aan bij het Torentjesoverleg en het Catshuisoverleg om daar mee te denken over het coronabeleid, maar de eerste keer dat hij aan mocht schuiven moest dat nog vanuit een zijkamertje. De week erop mocht hij al meeluisteren in de vergaderruimte zelf.

Pas later werd zijn sociaal-maatschappelijke perspectief ook een echt agendapunt. Hij kwam bij die Catshuisoverleggen aan het woord nadat OMT-baas Jaap van Dissel de coronasituatie op dat moment had uitgelegd. "Stapsgewijs kreeg ik voor mijn gevoel steeds meer te zeggen."

8 jun 2026 om 13.01 u

Beeld: ANP

Bruls adviseert ook twijfel te laten zien
"Wat we veel bewuster en beter kunnen doen is door dilemma's te laten klinken", zegt Bruls op de vraag wat er beter gedaan kan worden bij een volgende pandemie. Het is volgens hem verstandig om twijfel te laten zien. "Er is nooit een besluit geweest, of het nou de avondklok is of het sluiten van een school, dat alleen maar voordelen had."

Door ook de nadelen te laten zien, krijg je meer begrip, is de ervaring van Bruls. "Zolang je maar wel standvastig bent: we staan voor een keuze, ook als die heel moeilijk is."

Daarmee is het verhoor van Bruls afgelopen. Om 14.00 uur is Mark Roscam Abbing, programmadirecteur-generaal Samenleving en COVID-19, aan de beurt.

8 jun 2026 om 12.48 u

Bruls wordt nog steeds 'beetje boos' van weigerende burgemeesters
We gaan weer een stap verder in de tijd, namelijk naar het einde van 2021 en begin van 2022, toen een derde lockdown werd ingevoerd. In januari 2022 gaven meerdere burgemeesters, waaronder die van Valkenburg en een paar in de Achterhoek, dat zij niet meer zouden gaan handhaven als winkeliers en horeca tóch hun deuren zouden openen.

"Ik vind het niet kunnen", zegt Bruls als hij wordt gevraagd hoe het Veiligheidsberaad daarnaar keek. "Ik heb geen goede verklaring gehoord, behalve dat de samenleving het moeilijk had. In Nijmegen ook hoor! Dan zet je je collega's die met alle moeite van dien hun best doen ook in hun hemd."

De emotionele Bruls zegt er "nog steeds een beetje boos van te worden". De burgemeester heeft in die tijd ook een appje gestuurd naar toenmalig NCTV'er Pieter-Jaap Aalbersberg met de vraag of er reactie kon komen vanuit de ministeries van Justitie en Veiligheid en Binnenlandse Zaken. "Het helpt als je achter elkaar gaat staan", zegt hij nu over dat appbericht.

8 jun 2026 om 12.19 u

Bruls zat 'best in zijn maag' met avondklok
Als voorzitter van het Veiligheidsberaad is bij Bruls altijd twijfel blijven ontstaan over de effectiviteit van de avondklok, die op 23 januari 2021 inging. "Het is van alle maatregelen misschien wel de maatregel die we het intensiefst hebben besproken", zegt Bruls.

Zo lag er bij een overleg van het Veiligheidsberaad op 11 januari nog geen "modelmatige doorrekening" wat de avondklok zou opleveren. Daarom was er twijfel over de effectiviteit. "Los van het feit dat een aantal mensen principiële bezwaren hadden." Bruls zat zelf ook best in de maag met de maatregel, zegt hij.

Het veiligheidsberaad heeft toen meegegeven dat het kabinet met een "betere onderbouwing" moest komen. Er kwam meer onderbouwing, en uiteindelijk raakte Bruls overtuigd door het "indirecte effect". Door de avondklok werd het lastiger om 's avonds bijvoorbeeld nog een feestje te organiseren. 

Maar dat was wel lastig te communiceren, zegt Bruls. Want niet het feit dat iemand naar buiten mag (het effect van de avondklok zelf), maar het feit dat iemand bijvoorbeeld niet naar een mogelijk feestje kan is dan het effect. Bovendien is de twijfel over het directe effect van van een avondklok altijd blijven bestaan, zegt de burgemeester.

8 jun 2026 om 11.20 u

Bruls: Corona was ook sociale crisis
We zetten weer een paar stappen verder op de coronatijdlijn en gaan naar de eerste versoepelingen in de aanloop van de zomer van 2020. Hoe was dat voor het Veiligheidsberaad en werden de zorgen gehoord?

De evenementen waren voor het Veiligheidsberaad het "pregnantste punt", en dat heeft het ook aangegeven bij het kabinet. Grootschalige evenementen zouden op zo'n korte termijn meer kunnen doorgaan. Dat had onder meer te maken met de vergunningen. Een ander punt van zorg was dat het de crisisstructuur die zomer afschaalde, terwijl de burgemeesters wel volgens die crisisplannen bleven doorvergaderen.

Ook gaf Bruls in het voorjaar van 2020 in de media aan dat de maatregelen het eerst voor jongeren versoepeld moesten worden. Niet omdat het kabinet die zorgen van het Veiligheidsberaad negeerde; de maatregelen werden voor iedereen versoepeld. Maar de burgemeesters zagen toen al dat de coronamaatregelen vooral veel effect hadden op de jongeren.

"Dit was een sociale crisis", zegt Bruls. "Naarmate de tijd vorderde werd sociale crisis steeds dominanter dan pure gezondheidscrisis." In het jaar daarop nam het Veiligheidsberaad nog steviger stelling in zijn zorgen over jongeren.

8 jun 2026 om 10.53 u

Inspraak Veiligheidsberaad was vooral in het begin 'betrekkelijk gering'
Had het Veiligheidsberaad veel inspraak bij de coronamaatregelen? "Die was betrekkelijk gering", zegt Bruls. Maar dat vond hij logisch, vooral in het begin. "Er was ook wel gezamenlijk besef: we moeten dit gezamenlijk aanpakken en niet over alle maatregelen discussiëren."

Voor de voorzitters van de veiligheidsregio's was vooral de uitlegbaarheid, handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid van maatregelen belangrijk. Daarbij was het volgens Bruls beter om een "goede en stevige maatregel" te hebben die duidelijk is beschreven dan "genuanceerde maatregelen die moeilijk uit te leggen zijn". Naarmate de crisis vorderde was er volgens hem meer ruimte voor gesprek.

8 jun 2026 om 10.36 u

Beeld: ANP

Bruls komt aan bij het coronaverhoor.

8 jun 2026 om 10.14 u

Bruls: Geen uitgebreid crisisplan voor coronapandemie
Bruls vertelt dat het Veiligheidsberaad voor 2020 ook al had gesproken over mogelijke pandemieën. In 2019 kwam het thema al "prominenter" naar voren in het overleg tussen de veiligheidsregio's. "Niet beseffend dat we een jaar later volop in deze pandemie zouden komen."

Er waren wel crisisplannen, maar die waren niet per se toegespitst op zo'n pandemie. "Als je het vergelijkt met andere crisistypen, dan hadden we de ervaring en 'uitgeschrevenheid' bij pandemieën niet", zegt Bruls. Maar hij geeft de commissie wel meteen mee: een gedetailleerd crisisplan voor pandemieën heeft weinig zin. "Ik voorspel u dat de pandemie die we later gaan zien er toch weer anders uit gaat zien."

8 jun 2026 om 9.40 u

Beeld: ANP

Tweede verhoor: Mark Roscam Abbing
Vanmiddag gaat de commissie Mark Roscam Abbing verhoren. Hij was programmadirecteur-generaal Samenleving en COVID-19. In die rol was hij bijvoorbeeld verantwoordelijk voor de langetermijnplannen rond corona. Ook moest hij het oog houden op de maatschappelijke ontwikkelingen als gevolg van het coronabeleid.

8 jun 2026 om 9.07 u

Beeld: ANP

Eerste verhoor: Hubert Bruls
De Nijmeegse burgemeester Hubert Bruls trapt deze week af. Tijdens de coronapandemie was hij ook al burgemeester van Nijmegen, maar de meeste mensen zullen hem kennen als voorzitter van het Veiligheidsberaad. 

Het Veiligheidsberaad is kort gezegd de overleggroep van de voorzitters van de verschillende veiligheidsregio's in ons land. Deze burgemeesters bogen zich bijvoorbeeld over de handhaving van de coronamaatregelen. Bruls was ook geregeld kritisch op de aanpak van het kabinet, die hij in de beginperiode van corona nog "rommelig" noemde.

8 jun 2026 om 8.57 u

Week in het teken van organisatie corona-aanpak
Goedemorgen en welkom in dit liveblog! In de tweede volle week van de openbare verhoren zoomt de commissie in op de organisatie van de corona-aanpak. Dat onderwerp kwam vorige week al geregeld aan bod, bijvoorbeeld als het ging om de rol van het Outbreak Management Team (OMT). Maar nu duikt de commissie hier dieper in met meerdere hoofdpersonen.

Vanochtend doe ik verslag van het verhoor van de burgemeester van Nijmegen, Hubert Bruls. Hij was tijdens de coronapandemie ook voorzitter van het veiligheidsberaad. Vanmiddag wordt Mark Roscam Abbing verwacht. Hij werd destijds aangewezen als directeur-generaal Samenleving en COVID-19.

De commissie gaat woensdag twee oud-ministers verhoren: Tamara van Ark (Medische Zorg) en Wouter Koolmees (Sociale Zaken). Vrijdag komen twee oud-premiers op bezoek: Mark Rutte en Dick Schoof. Schoof wordt niet opgeroepen vanwege zijn rol als oud-premier, maar omdat hij tijdens de coronaperiode de hoogste ambtenaar was op het ministerie van Justitie en Veiligheid.

内容来自 NU.nl - Coronavirus,版权归原作者所有。

阅读原文 ↗

把喜欢的内容,留在你的新标签页。

打开我的订阅