Lees hier terug hoe de coronaverhoren van Halsema en Van Essen verliepen

Goedendag en welkom in dit liveblog. Hier hou ik, Sanne Oving, je op de hoogte van de vijftiende dag van de openbare verhoren van de parlementaire enquête naar het coronabeleid.

Liveblog

29 jun 2026 om 16.52 u

Ook Van Essen wijst op duidelijke communicatie
De commissie en Van Essen hebben net uitgebreid gesproken over die onvrede waar de oud-korpschef het eerder al over had. Hoe moet de overheid dán handelen in een crisissituatie?

"Ik denk dat de samenleving het aankan als je zegt: we gaan dit doen, en als wij dit doen, dan betekent het dat hier de pijn zit en dit is de route die ik ga varen", zegt Van Essen. 

Een duidelijke communicatie is ook iets waar al veel andere ondervraagden op hebben gewezen. Daarin doen woorden er ook toe,benadrukt Van Essen, die als voorbeeld de het wegzetten van coronacritici als "wappies" en woorden als "volkstribunalen" die zouden plaatsvinden naar aanleiding van het coronabeleid.

Daarmee is het verhoor van Van Essen ten einde gekomen. Bedankt voor jullie aandacht en tot woensdag!

29 jun 2026 om 16.04 u

Er had meer aandacht moeten zijn voor tegenstanders, vindt Van Essen
Het kabinet had in de communicatie meer rekening moeten houden met de grieven van tegenstanders van de coronamaatregelen, vindt Van Essen. Dan hadden deze mensen zich ook gehoord gevoeld. 

Van Essen stelt dat de politie wel de hand reikte naar demonstranten en onder meer contact zocht met de bekende corona-activist Willem Engel. De politie wilde de protesten in goede banen leiden, omdat het volgens de ex-korpschef dus averechts werkte om mensen uit te sluiten. "Begrip tonen is iets anders dan gelijk geven", zei hij.

29 jun 2026 om 15.28 u

2:14

Avondklokrellen in Nederland: Politie bekogeld met vuurwerk en stenen

Hoe het eraan toeging op de eerste avonden van de avondklok, is te zien in bovenstaande video.

29 jun 2026 om 15.26 u

Politie was voorbereid op avondklokrellen, maar het was toch 'buitengewoon heftig'
Van Essen had wel ingeschat dat er rellen zouden komen naar aanleiding van de avondklok, maar "ik had gehoopt dat de mate waarin we dit gezien hadden, toch minder was geweest. Het was op zó veel plekken tegelijkertijd." 

De avondklok werd op zaterdag 23 januari 2021 ingevoerd. Die avond "viel het nog mee", zegt Van Essen, maar op zondag en maandag waren de rellen volgens hem het heftigst. Toen werd er onder meer in Den Bosch, Haarlem, Rotterdam en Den Haag op grote schaal gereld. "Het was buitengewoon heftig voor de politieorganisatie", zegt Van Essen.

Na een paar dagen nam de maatschappelijke verontwaardiging toe en nam het aantal rellen af.

29 jun 2026 om 15.14 u

Van Essen: Invoeren avondklok was medische overweging
Toen het kabinet nadacht over het invoeren van de avondklok gaf de politie advies over de "enorm beperkende maatregel", zoals de organisatie het noemde. "Vanuit een handhavingsperspectief hebben wij gezegd: wij hebben de maatregel niet nodig", zegt Van Essen. 

De coronamaatregelen werden op dat moment niet heel goed nageleefd. Dat ze door de avondklok beter te handhaven zouden zijn, rechtvaardigde de maatregel volgens de politie niet. Het uiteindelijke besluit de omstreden avondklok toch in te voeren is volgens Van Essen een medische overweging geweest.

Een heel belangrijke doelstelling van het coronabeleid was overbelasting van de zorg voorkomen, denkt Van Essen. "Ten koste van wellicht een heel hoge maatschappelijke prijs."

De politie waarschuwde ook dat als de maatregel gehandhaafd zou worden, dat het veel van de organisatie zou vragen. Er werd dan ook een beroep gedaan op de marechaussee. Ook waarschuwde Van Essen dat er onrust kon ontstaan onder de bevolking, waar de overheid volgens hem "al veel van vroeg".

29 jun 2026 om 14.26 u

Korpschef benadrukte ook: Draagvlak van groot belang
Van Essen, de tweede verhoorde van vandaag, had als korpschef geregeld contact met oud-justitieminister Grapperhaus, die woensdag wordt verhoord. Daarin benadrukte hij altijd dat maatregelen uitlegbaar, begrijpelijk en eenduidig moesten zijn. "En als je maatregelen neemt en je wil dat ze nageleefd worden, dan is draagvlak bij de bevolking van groot belang", zegt Van Essen.

De voormalige korpschef liet onder meer handhavingstoetsen zien als het kabinet bepaalde maatregelen wilde nemen, waarbij het effect van de maatregelen vanuit "een handhavingsperspectief" werd geschetst.

29 jun 2026 om 12.48 u

Beeld: ANP

Halsema wil de commissie drie dingen meegeven. Ten eerste moet de medische voorbereiding op een nieuwe pandemie op orde zijn. Ze maakt zich zorgen over het gebrek aan politieke aandacht voor deze zogenoemde pandemische paraatheid. Verder moet bij toekomstig beleid meer rekening worden gehouden met de sociale gevolgen. Tot slot pleit ze voor een kritische blik op het bestuur tijdens een pandemie, waarbij wordt voldaan aan de democratische waarden. 

"Ik heb soms het gevoel gehad dat lokaal en landelijk bestuur tegenover elkaar stonden", zegt Halsema. De burgemeester zegt dat er wel goed werd samengewerkt en contact was, maar dat er meer gebruikgemaakt had kunnen worden van het lokale bestuur. "Wij weten wat er speelt. Gebruik die kennis."

29 jun 2026 om 11.28 u

Halsema over avondklok: 'Doel heiligt niet alle middelen'
Halsema had grote bezwaren tegen de avondklok. "Het doel heiligt niet alle middelen", zegt ze over de maatregel. "Mensen dwingen om thuis te blijven was voor mij onaanvaardbaar."

De burgemeester plaatste ook grote vraagtekens bij de werking ervan. Er waren al veel vrijheidsbeperkende maatregelen opgelegd, en door de avondklok zochten mensen elkaar alsnog op voor logeerpartijtjes. 

Zag Halsema ook alternatieven, vraagt de commissie haar. "Ja, niet invoeren. Ik vond dat we onze grens hadden bereikt in maatregelen die we nog konden en mochten nemen om de pandemie te beheersen."

Toch voerde Halsema als burgemeester de maatregel wel gewoon uit. "Ik vond het op dat moment zwaarder wegen dat bij toenemende polarisatie en protesten ruzie binnen het bestuur onverantwoord was. Ik vond dat ik als bestuurder mijn plicht moest naleven en de maatregel moest uitvoeren, hoe ingewikkeld ik dat ook vond."

29 jun 2026 om 11.03 u

Halsema: 'Overheid raakte in winter 2021 zijn bevolking kwijt'
In het begin van de pandemie lag de nadruk erg op saamhorigheid, maar Halsema zag dat steeds meer veranderen. Want toen de pandemie te lang ging duren en mensen moedeloos raakten, "werd meer en meer beleid van bovenaf opgelegd waarbij mensen verteld werd hoe ze zich moesten gedragen". 

De Tweede Kamer speelde daar "niet altijd een voordelige rol in", vindt Halsema, omdat zij die maatregelen steunden. "In de winter van 2021 raakte de overheid zijn bevolking kwijt en ik heb dat als de treurigste periode ervaren". 

In die winter werd de avondklok ingevoerd. Daar was Halsema destijds al kritisch over, en gaat de commissie haar nu verder over bevragen.

29 jun 2026 om 10.52 u

'Burgemeesters stempelden af wat door kabinet werd besloten'
In het begin van de coronapandemie waren alle noodmaatregelen nog niet wettelijk vastgelegd, dat gebeurde pas in december 2020. De maatregelen werden tot die tijd vastgelegd in zogenoemde noodverordeningen, die de burgemeesters uitvaardigen.

Daar zat ongemak, vertelt Halsema. Het was volgens de burgemeester wel te verdedigen, gezien de onzekerheid in het begin van de pandemie, maar "het is rechtsstatelijk echt heel kwetsbaar".

Ook hekelde ze de positie waarin burgemeesters door deze werkwijze werden geplaatst. "Onze handtekening stond onder de noodverordening, waardoor we cruciaal werden in de besluiten die landelijk werden genomen. Wij stempelden af wat door het kabinet werd besloten." De nadruk van de coronamaatregelen kwam in toenemende mate te liggen op repressie, vertelt Halsema. "Daar hadden we wel discussie over, we zijn geen machines."

29 jun 2026 om 10.36 u

Halsema: Vrije discussie over maatregelen was eigenlijk niet mogelijk
Een vrije discussie over de te nemen maatregelen tegen het coronavirus was eigenlijk niet mogelijk. Daarvoor was de positie van het OMT te sterk, zegt Halsema. De Amsterdamse burgemeester spreekt van een "medische en technocratische besluitvorming". In april 2020 vroeg Halsema in het Catshuis aandacht voor de maatschappelijke gevolgen van de maatregelen, vooral voor jongeren en mensen met een laag inkomen. Hoewel die zorgen in het kabinet werden gehoord, leidden ze niet tot andere beleidskeuzes.

Volgens Halsema moesten de negatieve sociale gevolgen daardoor worden geslikt. Ze benadrukt dat dit geen kwestie was van "hardvochtigheid", maar van de "duivelse dilemma’s" waarvoor het kabinet zich geplaatst zag. Door de vrees voor code zwart in de ziekenhuizen "stagneerden de discussies".

29 jun 2026 om 9.54 u

Beeld: ANP

Tweede verhoor: Henk van Essen
Oud-korpschef Henk van Essen zal vanmiddag te horen zijn in de enquêtezaal. Tijdens een groot deel van de coronapandemie had hij de leiding over het korps en was hij dus onder meer verantwoordelijk voor het handhaven van de coronamaatregelen.

29 jun 2026 om 9.43 u

Beeld: ANP

Eerste verhoor: Femke Halsema
Femke Halsema was tijdens de coronapandemie burgemeester van Amsterdam (en dat is ze nog steeds). Ze had moeite met meerdere coronamaatregelen en de avondklok vond ze zelfs "disproportioneel". "Ik vond hem onverantwoord. En ik heb dat binnenskamers ook behoorlijk luid duidelijk gemaakt", zei ze in een terugblikkend interview met AT5.

De maatregel zorgde voor onrust door het hele land en ook Amsterdam kreeg te maken met de avondklokrellen. Ook daar zal de commissie vandaag op inzoomen.

29 jun 2026 om 9.29 u

Vijfde verhoorweek in teken van avondklok en onrust
Goedemorgen en welkom in de vijfde verhoorweek van de parlementaire enquête naar het coronabeleid! We zitten over de helft: er zijn in totaal negen verhoorweken. 

Deze week staat in het teken van de avondklok en de maatschappelijke onrust rond de maatregel. De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema trapt zo de week af en vanmiddag wordt oud-korpschef Henk van Essen verwacht.

Woensdagmiddag moet oud-OMT-baas Jaap van Dissel voor de tweede keer langskomen. Die ochtend wordt oud-justitieminister Ferd Grapperhaus verwacht. Ook hij wordt meermaals gehoord, maar komt woensdag voor de eerste keer langs.

Hanneke Schippers-Spanninga, toenmalig directeur Constitutionele Zaken en Wetgeving bij het ministerie van Binnenlandse Zaken, en Romy Quint van actiegroep Vrouwen voor Vrijheid sluiten de week af.

内容来自 NU.nl - Coronavirus,版权归原作者所有。

阅读原文 ↗

把喜欢的内容,留在你的新标签页。

打开我的订阅